Organisations & AI

Meer AI-adoptie? Analyseer machtsverlies en machtswinst.

Mijn AI-gegenereerde bibliotheek met wetenschappelijke artikelen over technologie- en AI-adoptie in het algemeen en financiële empowerment van vrouwen bevat 291 artikelen. Ik heb besloten ze allemaal te lezen en dit aan te vliegen alsof ik aan een tweede promotie onderzoek begin.

Dat eerste promotie onderzoek heeft me zoveel gebracht. Het lezen van al die, ja vaak hartstikke saaie en veel te ingewikkelde, artikelen leverde een berg schrijfwerk op. Ik vond het heerlijk om te bloggen over alle inzichten die ik vond en hoe je die vertaalt naar de dagelijkse praktijk. Het voedde veel van mijn ideeën, die de afgelopen 15 tot 20 jaar zijn uitgegroeid tot methodes voor transformatie met impact.

Ik verwacht hetzelfde van deze journey. Puur genieten als ik weer artikelen met inspirerende titels sta te printen, wetend dat het me nieuwe ideeën gaat opleveren om impact te maken in de wereld. Ik weet het, ik weet het, meerdere vrienden hebben gezegd: “je bent een beetje een gekkie dat je hier energie van krijgt, maar dan wel op een hele schattige manier”. Dank voor het compliment!

Daar gaan we.

Het eerste artikel dat ik printte

Het eerste artikel dat ik printte ging over de implementatie van Management Information Systems (MIS) en stamt uit 1983. Zelfs de geprinte pagina’s waren geel, want het was een scan van al vergeeld papier. Mijn eerste studie draaide helemaal om bedrijfskundige informatica, ook alweer 30 jaar geleden, dus ik was benieuwd wat dit artikel me zou brengen.

Tot mijn verrassing bleek het een inspirerend artikel!

Het gebruikt (afname of toename van) macht als lens om weerstand tegen de implementatie van informatiesystemen te verklaren. Super interessant onderwerp, zeker met alle CRM-, ERP- en HR-systemen die nog steeds uitgerold worden en nu ook de implementatie van AI. De conclusie is dat het perspectief van machtsverlies of machtswinst heel goed voorspelt en verklaart of mensen iets adopteren of zich er juist tegen verzetten.

Er worden drie soorten macht beschreven: de machtsstructuur vóór de implementatie, de macht die in het softwaresysteem zelf is ingebouwd en de machtsstructuur erna. In de analyse komen twee cases voorbij en tijdens het lezen dacht ik: dit had net zo goed een willekeurige CRM-implementatie of AI-uitrol in 2026 kunnen zijn.

De weinig verrassende, maar wel spijtige conclusie?

De manier waarop bedrijven technologie implementeren is in 43 jaar niet zo heel veel veranderd.

Er ontbreekt een cruciaal ingrediënt

Het is niet zo heel veel veranderd, omdat alle organisaties zich nog steeds op dezelfde ingrediënten richten. Functionele specs, een planning voor de uitrol, technische specs, UX, security, autorisatieniveaus, ambassadeurs zoeken voor de eerste adoptie, gedoe over het budget, gefaseerd uitrollen.

Ja, ze gebruiken het woord transformatie, zoals in digital transformation, maar niemand heeft zichzelf ooit echt getransformeerd vanuit een puur functioneel perspectief.

Au contraire. Zoals je vast herkent in je eigen persoonlijke transformatie journey, zijn de meest ingrijpende transformaties emotioneel.

Dit artikel zette me opnieuw aan om de rol van menselijke emoties echt te doorgronden.

Het maakt eigenlijk niet uit welke transformatie je leidt. Als je de emotionele, menselijke kant niet bewust meeneemt en ontwerpt, mislukt je transformatie of wordt het in elk geval een veel grotere worsteling dan je had gedacht.

Angst om macht te verliezen, angst om gecontroleerd te worden, angst om afgerekend te worden op targets waar ik geen invloed op heb. Dat zijn hele relevante dingen om mee te nemen.

Ontwerp vanuit het perspectief van de mensen om wie het gaat

Mijn note to self na het lezen, om het praktisch te maken? Neem de analyse van (ervaren) machtsverlies of machtswinst mee in het ontwerp van je adoptieaanpak.

En onthoud: in een corporate omgeving wint het systeem het altijd, ook als de meeste betrokkenen dat niet willen.

Je moet je aanpak bewust ontwerpen vanuit het perspectief van de mensen om wie het gaat:

• wat betekent onze nieuwe AI-uitrol voor het dagelijks werk van mijn medewerkers (niet generiek, maar per rol, per groep, per pijnpunt in hun dagelijks werk)?
• wat betekent onze nieuwe AI-uitrol voor onze klanten? Gooien we vooral de deur dicht als ze contact met ons willen? Verlagen we schijnbaar het aantal telefoontjes, terwijl we op de lange termijn juist meer frustratie en klachten creëren?

Zo moeilijk is dat niet, als je even buiten het systeem van je eigen organisatie kunt stappen.

Stel je voor dat je medewerkers en klanten je beste vriendin zijn, je zoon of dochter, je partner, je vader of moeder: zou je de uitrol dan laten zoals je hem nu hebt ontworpen? Of zie je dan opeens dat sommige onderdelen van het ontwerp best bizar zijn als je er zo naar kijkt?

Ik ben benieuwd welke nieuwe experimenten jij gaat doen om de adoptie in jouw organisatie te vergroten!